الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
387
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
بگويد يا جنس متاع را . صَدَاقَة : درستى عقيده در دوستى است كه مخصوص انسان است نه غير از انسان . در آيه : ( فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ - ( 10 / شعراء ) ( نه شفيعانى داريم و نه دوستانى حقيقى ) و اين اشاره به آيهاى است كه مىگويد : ( الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ - 67 / زخرف ) ( جز دوستان پرهيزگار بقيّهء دوستان دنيائى در آن روز دشمن يكديگرند ) . صَدَقَة : چيزى است كه انسان به قصد قربت از مالش خارج مىكند مثل زكات ولى - صَدَقَة - در اصل در امر مستحبّ ، و زكات و براى امر واجب گفته مىشود و گاهى كه صدقه دهنده قصدش صدق در كردارش باشد زكات و امر واجب هم - صدقة - ناميده مىشود . گفت : ( خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً - 103 / توبه ) ( إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ - 60 / توبه ) در دادن زكات گفته مىشود - صَدَّقَ و تَصَدَّقَ . در آيات : ( فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى - 31 / قيامه ) ( نه بخشش كرد و زكات داد و نه نماز گزارد ) . ( إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ - 88 / يوسف ) ( خداوند زكات دهندگان و بخشندگان را پاداش مىدهد ) . ( إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَ الْمُصَّدِّقاتِ - 18 / مائده ) و آيات فراوان ديگر . هر گاه انسان چيزى از حقّش را درگذرد ، مىگويند : تَصَدَّقَ به ، مثل آيه : ( وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ - 45 / مائده ) ( زخمها و جراحات را قصاص بايد و هر كه از حق خويش درگذرد در حكم كفّارهاى از گناهان اوست ) . يعنى كسى كه از قصاص صرف نظر و دورى كند . و آيه : ( وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلى مَيْسَرَةٍ وَ أَنْ تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَكُمْ - 28 / بقره ) ( در بارهء وامدار و مقروض است كه مىگويد اگر در سختى و تنگى معيشت بود مهلتى بايد به او